سبک شناسی خوشنویسی قاجار

سبک شناسی خوشنویسی قاجار

سبک شناسی خوشنویسی قاجار
نویسنده : علیرضا هاشمی‌نژاد

منتشر شده: ۱۴ شهریور ۱۳۹۷

کتاب "سبک‌شناسی خوشنویسی قاجار" تالیف و پژوهشی از علیرضا هاشمی‌نژاد و با مقدمه‌‌ای از آیدین آغداشلوست که بررسی تحلیلی خوشنویسیِ دورۀ تاریخی قاجار را در بر می‌گیرد و ساختاری بر پایۀ نقد دارد.
آیدین آغداشلو در مقدمۀ این کتاب می‌گوید:
یکی از امتیازات این کتاب و تحقیق، درتازگی نگرش آن است به یکی از قطعی‌ترین و محکم‌ترین موضوعاتی که اغلب گمان می‌شود جای بحث و سخن تازه ندارد. از این موارد می‌شود به عوامل پیدایش خط نستعلیق و تعیین نمونه‌های اصیل و تقلیدی و بحث دربارۀ میرزا رضا کلهر و پرداختن به اختصاصات سبک او و جداکردن واقعیت از تحسین محض و ده‌ها مورد دیگر اشاره کرد. که شیوۀ تحقیق بی‌مجادله و شجاعانۀ مولفی است که برخلاف تمجیدها و تعارف‌های رایج در تذکره‌های ایام گذشته، می‌خواهد باب گفتگوی فنی و تخصصی مبتنی بر جست‌و جوی اصالت‌ها و رخدادهای تعیین‌کننده را باز کند و مباحث تحلیلی را پایۀ کار خود قرار دهد.
کتاب سبک‌شناسی خوشنویسی دورۀ قاجار از مهم‌ترین و ضروری‌ترین کتاب‌هایی است که تا امروز در زمینۀ خوشنویسی ایرانی به فارسی تالیف شده است.
این کتاب تنها به محدودۀ عنوانش اکتفا نکرده و در بررسی زمینۀ شکل‌گیری خوشنویسی دورۀ قاجار، به صورت متنی دقیق و خواندنی دربارۀ جوهرۀ خوشنویسی اسلامی درآمده است، که در کنار ترسیم تاریخ تحول و سیر تغییرات آن به پیدایش قلم‌ها و شیوه‌های گوناگون می‌پردازد و زمینه‌های تاریخی و هنری آن را جستجو می‌کند.
از منظر تاریخی مباحث این کتاب از ابتدای قرن ۱۳ یعنی اوایل دوران حکومت فتحعلی‌شاه تا پایان این قرن، یعنی اوایل دوران سلطنت مظفرالدین را در بر می‌گیرد. در مواردی که نیاز به بررسی ریشه‌ای بوده است، به قبل‌تر از آن یعنی خوشنویسی در دوران صفویه هم پرداخته است اما با تمام این اوصاف در شیوه کلی تحلیل آثار، تاریخ جایی ندارد و مخاطب در این کتاب با تاریخ خوشنویسی در دوران قاجار روبه‌رو نیست.
در فهرست این کتاب فصل اول با عنوان در شناخت کلیات تاریخی و فرهنگی دورۀ قاجار به معرفی خاستگاه سلسلۀ قاجار و مشابهت‌ها و تفاوت‌های گوناگون در قیاس با صفویان و افشاریان پرداخته است.
در فصل دوم سه اصطلاح "خوشنویسی"، " زیبایی شناسی خوشنویسی" و " سبک‌شناسی خوشنویسی" تعریف و تشریح شده‌اند.
فصل سوم با عنوان " کلیات تاریخ خوشنویسی و پیشینۀ قلم‌های گوناگون تا دورۀ قاجار" پیشینه‌ای مختصر دربارۀ ریشۀ خط عربی و خطوط کوفی و اقلام سته و قلم‌های ایرانی تعلیق، نستعلیق و شکسته پرداخته است.
در فصل چهارم " دربارۀ جایگاه خوشنویسی در دورۀ قاجار، نگاه حامیان خوشنویسیِ دربار و دولتمردان قاجار به خوشنویسی را توصیف کرده است و از ورود صنعت چاپ و تاثیرات آن بر خوشنویسی سخن رانده است. فصل پنجم، باعنوان تحلیل سبک‌شناسی و زیبایی شناسی اقلام سته" مشخصات سبکی اقلام یاد شده را معرفی کرده است و در فصل ششم به سبک‌شناسی قلم‌های سه‌گانه ایرانی، تعلیق، نستعلیق و شکسته می‌پردازد.

قیمت چاپ 1393: 45000تومان


صفحات : 180
نوع نشر : کتاب
ناشر: فرهنگستان هنر